Chăm sóc sau xăm và chống nắng: giữ hình xăm luôn như mới

01Vì sao những tuần đầu quan trọng nhất

Hình xăm mới thực ra là một vết thương hở, dù được làm rất cẩn thận. Kim đã đưa sắc tố vào lớp da sâu hơn, tức lớp trung bì, qua hàng nghìn lỗ châm nhỏ xíu, và giờ bề mặt phải khép chúng lại. Đây là giai đoạn quyết định mực sẽ “ổn định” đều đặn, đẹp đẽ, hay để lại những vùng loang lổ, nhạt màu.

Quá trình lành diễn ra đại khái qua ba giai đoạn. Những ngày đầu, da có thể đỏ, đau và hơi sưng, và có thể rỉ ra huyết tương cùng có lẽ chút dịch lẫn mực. Sau đó là bong da và ngứa, khi lớp trên cùng từ từ bong ra. Cuối cùng bề mặt lành lại, và trong một thời gian hình xăm có thể trông hơi đục hoặc mờ như sữa trước khi trong trở lại hẳn. Bề mặt thường lành trong 2–4 tuần; các lớp sâu hơn tiếp tục ổn định lâu hơn.

Những gì bạn làm – hoặc không làm – trong giai đoạn này sẽ hiện ra trong nhiều năm. Một vết vảy bị cạy có thể để lại chỗ nhạt màu, và một lần cháy nắng có thể lấy đi độ tươi của màu sắc ngay từ đầu. Tin vui là: chăm sóc đúng cách không phức tạp. Chủ yếu là kiên nhẫn và vài quy tắc đơn giản.

0224–48 giờ đầu: màng bọc và lần rửa đầu tiên

Ở tiệm, thợ xăm thường bọc hình xăm mới bằng màng bọc thực phẩm hoặc một loại màng thoáng khí chuyên dụng. Nhiệm vụ của nó là bảo vệ vết thương khỏi bụi bẩn và ma sát trong những giờ đầu. Nên để bao lâu tùy vào loại màng: màng bọc thực phẩm truyền thống thường được tháo sau vài giờ, còn một số loại màng có thể để trên da vài ngày. Hãy luôn hỏi thợ xăm.

1. Rửa tay thật kỹ trước khi chạm vào hình xăm – đây là quy tắc cơ bản cho suốt thời gian lành.
2. Tháo màng bọc nhẹ nhàng. Nếu bị dính, hãy làm ướt bằng chút nước ấm thay vì giật ra.
3. Rửa bằng nước ấm và xà phòng dịu nhẹ, không mùi, chỉ dùng đầu ngón tay xoa theo vòng tròn. Không dùng bọt biển, găng tẩy da chết hay khăn thô ráp.
4. Thấm khô bằng khăn giấy sạch hoặc khăn mềm mới giặt. Đừng chà xát.
5. Để thoáng vài phút, rồi thoa một lớp thật mỏng kem hoặc sáp dưỡng không mùi.

Đêm đầu tiên, hình xăm có thể vẫn rỉ dịch và dính vào chăn ga. Nên dùng một tấm ga hoặc áo phông cũ, sạch, và nếu sáng ra bị dính, đừng giật mạnh – hãy làm ướt nhẹ bằng nước ấm để gỡ ra.

03Hai tuần đầu: rửa, dưỡng, kiên nhẫn

Mục tiêu trong giai đoạn này rất đơn giản: giữ sạch, dưỡng ẩm nhẹ và để yên cho nó. Phần lớn hướng dẫn gợi ý rửa nhẹ nhàng 2–3 lần mỗi ngày, sau đó thoa một lớp mỏng sáp dưỡng. Mục đích của sáp dưỡng không phải là phủ một lớp dày lên da mà là để da không bị khô và nứt. Nếu hình xăm bóng lên và sáp gần như trượt trên đó, thế là quá nhiều – dưỡng ẩm quá mức bịt kín da và có thể làm chậm quá trình lành.

Bong da và ngứa

Sau vài ngày, da bắt đầu bong, và kèm theo là cơn ngứa. Đây là một phần bình thường của quá trình lành, và nhiều người thấy đây là giai đoạn khó nhất. Đừng gãi, đừng cạy, và đừng bóc lớp da bong hay vảy, ngay cả khi chúng đã bong ra một nửa. Nếu bạn gỡ chúng quá sớm, một phần sắc tố có thể bị kéo theo và để lại chỗ nhạt, loang lổ. Nếu ngứa nhiều, vỗ nhẹ hoặc thoa thêm một lớp sáp mỏng có thể giúp ích.

Quần áo và giấc ngủ

Hình xăm mới không thích quần áo bó, cọ xát. Hãy chọn đồ rộng, mềm, tốt nhất là cotton, không dính vào vết thương. Quần jeans bó, dây áo ngực thể thao hay dây đồng hồ chật có thể cọ đúng chỗ không nên cọ. Vài đêm đầu, cố gắng đừng nằm đè lên hình xăm.

• Rửa bằng nước ấm và xà phòng không mùi, 2–3 lần mỗi ngày.
• Một lớp mỏng kem hoặc sáp dưỡng không mùi – chỉ đủ để da không bị khô.
• Tay sạch trước mỗi lần chạm.
• Quần áo rộng, mềm, không cọ xát.
• Không cạy, không gãi, không bóc.

Đến cuối tuần thứ hai, phần lớn hình xăm trông dịu đi nhiều: phần lớn da đã bong xong, cơn ngứa giảm và da bắt đầu trở lại bình thường. Lúc này rất dễ chủ quan, nhưng các lớp bên dưới bề mặt vẫn đang làm việc. Hãy tiếp tục thoa một lớp sáp mỏng mỗi ngày, tiếp tục tránh ngâm nước và nắng, và chỉ quay lại tập thể thao từ từ. Nếu sau khi bong da một số chỗ trông nhạt hơn, đừng hoảng: vẻ đục như sữa thường tự trong lại trong vài tuần, và chỉ khi đó bạn mới biết có thực sự cần dặm lại hay không.

04Những điều cần tránh cho đến khi lành hẳn

Có vài thứ có thể gây hại trực tiếp cho hình xăm trong lúc lành. Phần lớn đều quy về hai lý do giống nhau: chúng có nguy cơ gây nhiễm trùng, hoặc chúng ngâm, cọ xát hay kéo căng vùng da tổn thương quá lâu.

• Bơi ở hồ bơi, hồ nước hoặc biển: nước có thể mang vi khuẩn, còn clo và muối gây kích ứng vết thương.
• Tắm bồn, xông hơi khô, xông hơi ướt, bồn nước nóng: ngâm lâu làm mềm vảy và có thể kéo sắc tố ra. Tắm vòi sen nhanh thì không sao.
• Ánh nắng trực tiếp và giường tắm nắng: hình xăm mới đặc biệt nhạy cảm, và một lần cháy nắng có thể gây hại nghiêm trọng. Ở giai đoạn này, hãy che bằng quần áo thay vì dùng kem chống nắng.
• Tập luyện cường độ cao, đổ nhiều mồ hôi: nhiều mồ hôi và ma sát có thể kích ứng vết thương, và bề mặt ở phòng gym không phải là sạch nhất. Nghỉ ngơi những ngày đầu, rồi quay lại từ từ.
• Cạo hoặc tẩy lông trên hình xăm cho đến khi lành hẳn.
• Kem có mùi thơm, sữa dưỡng thể và sản phẩm chứa cồn: chúng có thể kích ứng da mới.

Những quy tắc này nhìn chung áp dụng cho đến khi bề mặt lành hẳn và hết bong da – thường là 3–4 tuần. Nếu không chắc đã đến lúc chưa, hãy đợi thêm vài ngày. Bỏ lỡ một ngày đi biển chẳng là gì so với một hình xăm lành kém.

05Bình thường hay có vấn đề? Dấu hiệu của quá trình lành

Những ngày đầu, gần như mọi hình xăm mới đều đỏ, hơi sưng và đau – đó là phản ứng tự nhiên của da. Việc rỉ huyết tương hoặc chút dịch lẫn mực, cảm giác căng và trông bóng, và sau đó bong da, ngứa và trông đục như sữa một thời gian cũng là bình thường. Những dấu hiệu này giảm dần theo ngày.

Khi nào cần đi khám bác sĩ

Có vài dấu hiệu không thuộc quá trình lành bình thường. Nếu bạn thấy bất kỳ dấu hiệu nào, đừng chờ, và đừng tự xử lý ở nhà – hãy đi khám bác sĩ:

• vết đỏ không giảm sau vài ngày mà lan ra vùng rộng hơn;
• vùng quanh hình xăm nóng và ngày càng đau;
• xuất hiện mủ hoặc dịch có mùi hôi;
• bạn bị sốt hoặc thấy không khỏe;
• có những vệt đỏ lan ra từ hình xăm.

Một số người cũng bị dị ứng với mực – điều này có thể xuất hiện thậm chí nhiều tuần hoặc nhiều tháng sau, ví dụ như một vùng nổi gồ, ngứa dữ dội, đôi khi chỉ ở một màu cụ thể. Khi đó cũng nên đi khám bác sĩ, chẳng hạn bác sĩ da liễu. Hãy báo cho thợ xăm nữa: họ có thể cho bạn biết họ đã dùng loại mực nào, điều này có thể hữu ích cho bác sĩ.

06Vì sao ánh nắng là kẻ thù lớn nhất của hình xăm

Khi hình xăm đã lành tốt, rủi ro lớn nhất trong hàng chục năm tới không còn là nhiễm trùng mà là ánh nắng. Tia UV từ từ phân hủy sắc tố và làm chính làn da lão hóa. Điều này không xảy ra trong một mùa hè; nó tích tụ năm này qua năm khác – mỗi ngày đi biển, mỗi buổi chiều làm vườn, mỗi chuyến đi bộ đường dài đầy nắng đều thêm một chút.

Ánh nắng không tác động lên mọi thứ như nhau. Màu đen nhìn chung bền nhất, còn các màu sáng hơn – vàng, trắng, tông pastel – thường nhạy cảm hơn. Ở những vùng cơ thể phơi nắng nhiều nhất, như mặt ngoài cẳng tay, mu bàn tay, gáy và vai, nhiều năm sau sự khác biệt có thể rất rõ so với một hình xăm tương tự được giữ dưới quần áo.

Nên biết rằng tia UV không chỉ đến với bạn vào những buổi chiều hè oi ả. Nó xuyên qua mây vào những ngày âm u, và khi lái xe, nó có thể chiếu vào cánh tay qua cửa kính bên. Cháy nắng đặc biệt có hại cho da có hình xăm: nó đau, nó bong tróc, và có thể lấy đi phần nào độ tươi của hình xăm.

Tương lai của hình xăm không được quyết định bởi một sai lầm lớn, mà bởi những gì bạn làm mùa hè này qua mùa hè khác.

07Chống nắng trong thực tế

Cho đến khi hình xăm lành hẳn, đừng thoa kem chống nắng lên nó – ở giai đoạn này, cách bảo vệ tốt nhất là quần áo và bóng râm. Khi bề mặt đã lành và hết bong da (thường sau 3–4 tuần), kem chống nắng có thể vào cuộc, và từ đó trở đi nên biến nó thành thói quen suốt đời.

Chọn kem chống nắng nào

Lựa chọn tốt nhất là kem chống nắng phổ rộng SPF 50, bảo vệ khỏi cả UVA lẫn UVB. Dạng sản phẩm tùy sở thích: kem, lotion, xịt hay dạng thỏi – loại phù hợp là loại bạn thực sự sẽ dùng. Với hình xăm nhỏ, dạng thỏi đặc biệt tiện, vì vừa túi và thoa chỉ trong vài giây.

Cách sử dụng

1. Thoa thật nhiều, khoảng mười lăm phút trước khi ra nắng. Lớp quá mỏng bảo vệ kém hơn nhiều so với những gì trên chai hứa hẹn.
2. Thoa lại mỗi hai giờ khi nắng gắt, và luôn thoa lại sau khi tắm, bơi hoặc đổ nhiều mồ hôi – ngay cả khi sản phẩm ghi là chống nước.
3. Đừng quên những giờ nắng “vô hình”: đi bộ, đạp xe, lái xe, làm vườn.
4. Kết hợp với bóng râm và quần áo. Ở trong bóng râm vào giữa trưa và mặc áo sơ mi hay quần dài mỏng còn đáng giá hơn cả loại kem chống nắng tốt nhất.

Tốt nhất là tránh hẳn giường tắm nắng: chúng có hại cho cả hình xăm lẫn làn da. Nếu bạn muốn da rám, kem tự nhuộm nâu là lựa chọn tốt hơn – chỉ đừng thoa lên hình xăm mới, chưa lành.

08Những thói quen lâu dài giúp kéo dài tuổi thọ

Sau khi lành, bạn không cần ngày nào cũng nghĩ về hình xăm, nhưng vài thói quen đơn giản tạo khác biệt lớn. Dưỡng ẩm đều đặn giúp da mềm mại và khỏe mạnh, và trên làn da đủ ẩm, mực trông sắc nét và tươi hơn. Bạn không cần gì đặc biệt: một loại sữa dưỡng thể không mùi tốt là đủ.

Cân nặng cũng quan trọng. Những thay đổi lớn, nhanh có thể làm giãn da và kéo méo hình xăm theo. Đó chắc chắn không phải lý do để sống khác đi vì một hình xăm – chỉ là nên biết rằng cân nặng ổn định hơn cũng tốt hơn cho mực.

Cuối cùng: dặm lại cũng là một phần của chăm sóc lâu dài. Ngay cả hình xăm được chăm sóc tốt nhất cũng mềm đi phần nào qua năm tháng. Nếu bạn muốn nét sắc gọn, hãy tính đến việc dặm lại khoảng mỗi 8–10 năm; ở bàn tay, bàn chân và những chỗ nhiều nắng, có thể cần sớm hơn. Nhiều thợ xăm sửa miễn phí hoặc giảm giá những chỗ loang lổ sau khi lành, khoảng một tháng sau – nên hỏi trước.

09InkAge giúp chăm sóc sau xăm thế nào

Những thói quen tốt dễ duy trì hơn nhiều khi bạn thấy được chúng mang lại gì. Trong InkAge, bạn có thể xem trên chính ảnh của mình hình xăm có thể thay đổi thế nào theo thời gian, và ứng dụng cũng nhắc bạn cần chú ý điều gì và khi nào. Bản xem trước là ước tính, không phải dự đoán chính xác, nhưng nó cho thấy rất rõ khác biệt lớn đến đâu giữa một hình xăm được bảo vệ tốt và một hình xăm ít được bảo vệ.

1. Tải lên ảnh vùng cơ thể, đủ ánh sáng.
2. Chọn vùng cơ thể trên sơ đồ cơ thể đánh số, để bản xem trước biết vùng đó thường nhận bao nhiêu nắng và ma sát.
3. Đặt thiết kế và chỉnh kích thước.
4. Xem ảnh 10 năm và 30 năm cùng điểm độ bền của mực từ 0–100. Trong phần so sánh “Cùng thiết kế ở vị trí khác”, bạn cũng có thể xem cùng thiết kế đó có thể giữ sắc nét lâu hơn bao nhiêu ở một chỗ ít nắng hơn.
5. Thêm lời nhắc chăm sóc sau xăm vào lịch. Bạn sẽ nhận lời nhắc cho từng bước quan trọng trong 28 ngày lành da – cần chú ý gì, khi nào có thể quay lại thể thao và dùng kem chống nắng – cùng một lời nhắc chống nắng vào tháng Sáu hằng năm, ngay đầu mùa hè.

File PDF cho thợ xăm gồm thiết kế, kích thước và vị trí, để trong buổi tư vấn hai bên dễ trao đổi hơn về những gì cần chuẩn bị trong và sau khi lành.

10Những ngộ nhận phổ biến về chăm sóc sau xăm

Có rất nhiều lời khuyên có ý tốt nhưng gây hiểu lầm về chăm sóc sau xăm. Một vài điều bạn sẽ thường gặp:

• “Thoa càng nhiều sáp càng tốt.” Không. Lớp dày bịt kín da và có thể làm chậm quá trình lành. Hãy thoa mỏng, chỉ đủ để da không bị khô.
• “Hết đau là đi biển được.” Cơn đau giảm nhanh, nhưng bề mặt cần lâu hơn để lành. Hãy chờ đến khi hết bong da hoàn toàn.
• “Dù sao trên da rám nắng trông cũng đẹp hơn.” Có thể nó trông tương phản hơn bên cạnh làn da rám nắng mùa hè, nhưng trong lúc đó tia UV đang từ từ phân hủy sắc tố.
• “Hình xăm đen không cần kem chống nắng.” Màu đen nhìn chung bền hơn, nhưng theo thời gian nó cũng phai và nhòe dưới nắng.
• “Cạy một chút cũng không sao.” Chỉ một vết vảy bị cạy cũng có thể để lại chỗ nhạt màu trên hình xăm.

11Điều duy nhất cần ghi nhớ

Nếu chỉ nhớ một điều: kiên nhẫn trong những tuần đầu, và kem chống nắng sau đó, giúp hình xăm luôn như mới. Hãy để nó lành sạch sẽ, với một lớp sáp mỏng, không cạy và không ngâm nước – và khi đã lành, hãy dùng kem chống nắng phổ rộng SPF 50 mỗi khi nó gặp nắng.

Bài hướng dẫn này là thông tin chung, không phải lời khuyên y tế. Nếu hình xăm có vẻ bị nhiễm trùng hoặc bạn phản ứng với mực, hãy đi khám bác sĩ.