Mực màu hay mực đen: loại nào bền hơn?

01Điều gì xảy ra với mực trong da?

Mực xăm gồm những hạt sắc tố cực nhỏ, không tan, được kim đưa vào lớp giữa của da, tức lớp trung bì. Ở đó, phần lớn các hạt bị tế bào miễn dịch nuốt và giữ cố định – đó là lý do hình xăm ở lại suốt đời. Nhưng điều đó không có nghĩa là mực giữ nguyên. Qua năm tháng, cơ thể từ từ mang đi một phần, một số hạt dịch chuyển nhẹ, và ánh sáng liên tục phân hủy sắc tố.

Vì vậy, sự phai màu đến từ hai nguyên nhân: sự mất sắc tố chậm rãi và sự phân hủy hóa học của sắc tố. Nguyên nhân thứ nhất diễn ra gần như giống nhau với mọi màu. Nguyên nhân thứ hai phụ thuộc rất nhiều vào màu: có sắc tố gần như không nhạy với ánh sáng, có sắc tố lại chịu nắng gắt rất kém. Đó là lý do các màu khác nhau trong cùng một hình xăm già đi với tốc độ rất khác nhau.

Cũng nên nói thêm rằng công thức mực xăm khác nhau giữa các thương hiệu và nhà sản xuất, và quy định cũng đã thay đổi qua các năm – chẳng hạn ở Liên minh châu Âu hiện áp dụng các quy định chặt chẽ hơn. Vì vậy, những gì dưới đây là xu hướng chung, không phải cam kết: thợ xăm của bạn luôn là người hiểu rõ nhất một loại mực cụ thể phản ứng ra sao.

02Vì sao màu đen bền nhất

Mực xăm màu đen thường là sắc tố gốc carbon – về cơ bản là muội than rất mịn. Đây là một trong những chất liệu ổn định nhất trong nghề xăm: ánh sáng gần như không phân hủy được, và các hạt của nó nằm yên trong da lâu dài. Đó là lý do nét đen là phần hiện rõ nhất trên những hình xăm đã hàng chục năm tuổi.

Ưu điểm lớn khác của màu đen là độ tương phản. Ngay cả khi mất đi phần nào độ sâu, màu đen phai vẫn là màu xám đậm, nổi rõ trên da. Ngược lại, một màu vàng đã phai gần như hòa vào da. Vì thế, cùng một quá trình phai màu nhưng ở màu đen thì gần như không nhận ra, còn ở màu sáng thì có thể khiến một phần thiết kế biến mất.

Đó là lý do phần lớn thợ xăm cũng dùng màu đen cho đường viền – và vì sao phần nét thường bền hơn phần đánh bóng và tô màu. Nhân tiện, các tông xám của phong cách đen-xám được tạo từ mực đen pha loãng: chúng nhạt dần theo thời gian, nhưng bản thân sắc tố vẫn ổn định như vậy, nên tổng thể thường già đi khá dễ đoán.

Tất nhiên, màu đen không phải bất khả xâm phạm. Nó cũng loang ra từ từ như mọi màu khác, và những nét đen rất dày đặt sát nhau theo thời gian vẫn có thể dính vào nhau. Khác biệt là màu đen mất dần hình dáng chứ không mất đi độ hiển thị – còn với màu sắc, cả hai thường xảy ra cùng lúc.

03Mỗi màu già đi thế nào

Không có bảng xếp hạng chính xác, vì công thức mực khác nhau, và làn da, vị trí lẫn ánh nắng đều ảnh hưởng rất nhiều. Tuy vậy, nhìn chung kinh nghiệm của các thợ xăm khá thống nhất.

Đỏ và xanh dương đậm

Màu đỏ và xanh dương đậm thường giữ tốt và tươi lâu. Với màu đỏ, nên biết rằng các phản ứng dị ứng liên quan đến hình xăm thường gắn với mực đỏ nhất. Trường hợp này hiếm gặp, nhưng nếu bạn có làn da nhạy cảm, hãy trao đổi trước với thợ xăm.

Xanh lá và tím

Màu xanh lá và tím thay đổi khá nhiều tùy theo thương hiệu và sắc độ. Các sắc đậm, bão hòa thường bền hơn; những tông sáng, rực có thể phai sớm hơn.

Vàng và cam

Vàng và cam nằm trong số những màu phai nhanh nhất. Chúng hấp thụ nhiều tia cực tím hơn và phân hủy nhanh hơn, nên trên da hay gặp nắng, chúng có thể trông bạc màu chỉ trong 5–10 năm.

Trắng và pastel

Màu trắng và các tông pastel rất nhạt kém bền nhất. Chỉ trong vài năm, chúng có thể phai, ngả vàng, hoặc đơn giản là hòa vào màu da. Chúng phù hợp để tạo điểm sáng và những đốm nhấn nhỏ, nhưng hiếm khi nên giao cho chúng phần chính của thiết kế.

Các loại mực phản quang UV, hay còn gọi là mực “dạ quang”, đáng được nhắc riêng. Chúng có thể rất ấn tượng ở một bữa tiệc, nhưng kinh nghiệm về cách chúng phản ứng lâu dài còn ít, và nhiều thợ xăm khá dè dặt với chúng. Nếu bạn muốn dùng, hãy hỏi thợ xăm họ biết gì về loại mực cụ thể đó.

04Ánh nắng: kẻ thù số một của màu sắc

Nếu phải kể tên một yếu tố bên ngoài gây hại cho màu sắc nhiều nhất, đó chính là ánh nắng – chính xác hơn là tia UV. Tia UV phân hủy sắc tố, và điều này dễ thấy hơn nhiều ở màu sáng so với màu đen. Trong hai thiết kế màu giống hệt nhau, hình nào mùa hè nào cũng phơi nắng sẽ nhạt hơn nhiều sau vài năm so với hình được giữ dưới quần áo.

Điều đó khiến vị trí đặc biệt quan trọng với hình xăm màu. Cẳng tay, mu bàn tay, bắp chân, vai và cổ nhận rất nhiều nắng; mặt trong bắp tay, lưng, đùi hay xương sườn thì ít hơn nhiều. Nếu bạn định xăm một thiết kế đầy màu sáng, rực rỡ, những vị trí ít nắng là một lợi thế lớn.

Tin vui là điều này phần lớn nằm trong tay bạn. Trong thời gian lành, hãy giữ hình xăm mới tránh nắng và che bằng quần áo. Khi đã lành hẳn và hết bong da – thường sau 3–4 tuần – hãy luôn dùng kem chống nắng phổ rộng SPF 50 khi ra nắng và thoa lại mỗi hai giờ khi nắng gắt. Tốt nhất là tránh hẳn giường tắm nắng.

05Đường viền là bộ khung

Hình dáng của một hình xăm màu không đến từ màu sắc, mà từ đường viền. Một bông hồng có viền đen đậm vẫn là bông hồng ngay cả khi cánh hoa đỏ đã nhạt đi sau hai mươi năm – đường nét giữ hình dáng, còn màu chỉ “lấp đầy” nó. Đó là lý do phong cách có viền cổ điển nhìn chung già đi rất đẹp.

Phong cách màu nước không có viền có thể rất đẹp khi mới xăm, nhưng rủi ro hơn về lâu dài. Không có nét tối để giữ hình dáng, mép màu sẽ nhòe khi mực từ từ loang ra và phai đi, và theo thời gian thiết kế có thể biến thành một vết mờ. Không phải hình xăm màu nước nào cũng như vậy, và kỹ thuật của thợ xăm rất quan trọng – nhưng bạn nên biết trước rủi ro này.

Nếu bạn yêu vẻ mềm mại như tranh vẽ, vẫn có cách dung hòa:

• nhờ thợ thêm một đường viền tối mảnh ít nhất quanh các hình chính;
• dùng tông tối hơn ở những vùng quan trọng – mắt, mép, đường nét bao;
• giữ hiệu ứng tranh vẽ chủ yếu cho phần nền và các chi tiết trang trí;
• nghĩ đến một “bộ khung” màu đen đủ để tự nó giúp nhận ra thiết kế.

Màu sắc là cảm xúc của thiết kế, đường viền là xương sống – cảm xúc có thể phai, nhưng xương sống giữ lại hình dáng.

06Độ tương phản: thứ màu sắc không thể thay thế

Một thiết kế màu vẫn dễ đọc khi các màu khác nhau không chỉ ở sắc mà còn ở độ sáng. Hai màu sáng ngang nhau – ví dụ xanh lá trung bình và xanh dương trung bình – tách bạch đẹp khi mới xăm, nhưng khi chúng phai và mềm đi thì ngày càng hòa vào nhau. Còn sự khác biệt giữa tông tối và tông sáng thì tồn tại qua năm tháng.

Có một cách thử đơn giản: hãy xem thiết kế của bạn ở dạng đen trắng. Nếu các hình vẫn rõ ràng ở thang xám, thiết kế có nhiều khả năng già đi đẹp. Nếu ở dạng đen trắng mọi thứ gần như lẫn vào nhau, thì hiện tại thiết kế chỉ đang được giữ lại bởi màu sắc – mà đó lại chính là thứ sẽ phai đầu tiên.

07Màu da và màu mực

Màu mực hiện lên “xuyên qua” màu da, nên cùng một loại mực trông khác nhau trên da sáng và da sẫm. Trên da sáng, gần như màu nào cũng hiện rõ, kể cả pastel – cho đến khi chúng phai. Trên da sẫm, các màu đậm, bão hòa – đỏ, tím, xanh dương đậm, xanh ngọc lục bảo – có thể trông thật sự đẹp, trong khi pastel và trắng thường gần như không thấy.

Điều này không có nghĩa là không nên xăm màu trên da sẫm – chỉ là cần thiết kế theo cách khác. Đường viền đậm, màu bão hòa và những mảng hình lớn, thoáng đặc biệt hữu ích ở đây. Một thợ xăm giàu kinh nghiệm có thể cho bạn xem tác phẩm của họ trên những tông da tương tự – hãy hỏi cả ảnh các hình xăm đã lành được vài năm.

Một điều nhỏ ít ai nghĩ tới: làn da rám nắng cũng là một phần của màu da. Vào mùa hè, trên da rám nắng, độ tương phản của màu sáng giảm đi, và một thiết kế pastel có thể gần như biến mất. Điều này không vĩnh viễn – đến mùa đông da sẽ sáng lại – nhưng nó cho thấy những gì ta thấy ở một màu phụ thuộc vào nền của nó nhiều đến mức nào.

08Đen hay màu – quyết định thế nào

Không có câu trả lời đúng hay sai: màu đen dễ đoán hơn, màu sắc bắt mắt hơn nhưng cần chăm sóc nhiều hơn. Vài câu hỏi giúp bạn quyết định điều gì hợp với mình:

• Nó sẽ nhận bao nhiêu nắng? Nếu bạn ở ngoài trời nhiều và vị trí đó không được quần áo che, phong cách đen-xám sẽ ít phải chăm hơn.
• Màu chính xác quan trọng đến đâu? Nếu linh hồn của thiết kế là một sắc độ cụ thể (ví dụ một màu xanh nhất định), hãy tính đến việc thỉnh thoảng dặm lại.
• Bạn có sẵn sàng dùng kem chống nắng không? Độ bền lâu của một hình xăm màu phụ thuộc phần lớn vào điều này.
• Bạn đã nghĩ đến việc xóa chưa? Màu đen thường đáp ứng laser tốt nhất; xanh lá, xanh dương nhạt và vàng có thể cứng đầu hơn.
• Phong cách nào hợp với thiết kế? Một thiết kế thực vật hay hình học có thể rất đẹp ở dạng đen-xám, còn một chú chim nhiệt đới có thể mất đi nhiều nếu thiếu màu sắc.

Nhiều người chọn cách dung hòa: nền đen với vài điểm màu bão hòa được chọn kỹ. Đây thường là cách tận dụng ưu điểm của cả hai – hình dáng giữ được độ bền, còn màu sắc tỏa sáng ở nơi quan trọng nhất.

Cũng nên nghĩ đến mặt thực tế. Một thiết kế lớn, đầy màu thường mất nhiều thời gian xăm hơn một tác phẩm nét đen cùng kích thước, vì màu phải được đưa vào da thật đều. Điều đó có thể đồng nghĩa với nhiều buổi xăm hơn, thời gian lành lâu hơn và giá cao hơn – hãy hỏi trước thợ xăm để biết điều gì đang chờ bạn.

09Cách thiết kế một hình xăm màu bền lâu

Nếu bạn đã quyết định xăm màu, vài bước có chủ đích có thể giúp rất nhiều để giữ nó đẹp suốt hàng chục năm.

1. Bắt đầu với đường viền đậm. Hãy nhờ thợ vẽ nét tối ít nhất quanh các hình chính, để thiết kế vẫn nhận ra được ngay cả khi không có màu.
2. Chọn các sắc độ bão hòa, tối hơn. Tông đậm thường bền hơn tông rất nhạt.
3. Kiểm tra độ tương phản ở dạng đen trắng. Nếu thiết kế vẫn rõ ở thang xám, bạn đang đi đúng hướng.
4. Cẩn thận với vàng, trắng và pastel. Dùng chúng để tạo điểm sáng, không phải làm phần chính của thiết kế.
5. Cân nhắc vị trí. Những vùng cơ thể ít nắng giúp ích rất nhiều trong việc giữ màu.
6. Cho thiết kế đủ kích thước. Các mảng màu cũng cần không gian: chi tiết màu nhỏ xíu sẽ dính vào nhau sớm hơn.
7. Tính trước việc dặm lại. Một hình xăm màu có thể được làm mới sau nhiều năm, và điều này hiệu quả nhất khi đường viền vẫn giữ được hình dáng.

Dặm lại là một phần hoàn toàn tự nhiên trong vòng đời của hình xăm màu. Một thợ xăm giỏi có thể làm tươi lại màu đã phai và làm đậm đường viền – nhưng thiết kế càng giữ được cấu trúc tốt thì kết quả càng đơn giản và đẹp.

10Cách so sánh trong InkAge

Quyết định giữa đen và màu dễ hơn nhiều khi bạn thực sự thấy được sự khác biệt. Trong InkAge, bạn có thể chuyển thiết kế giữa bản đen và màu gốc, và với cả hai phiên bản, xem nó sẽ trông thế nào trên da của bạn khi mới xăm và sau 1, 10, 30 và 50 năm.

Việc so sánh ảnh 30 năm cạnh nhau đặc biệt hữu ích. Đó là lúc bạn thực sự thấy màu nào phai trước, đường viền có giữ được hình dáng không, và thiết kế còn rõ đến đâu ở dạng đen-xám. Điểm độ bền của mực (0–100) cũng giúp ích: chỉ cần nhìn qua là bạn biết phiên bản nào hứa hẹn bền lâu hơn.

Và nếu bạn từng nghĩ đến việc xóa, bản xem trước xóa xăm bằng laser cho thấy thiết kế có thể phản ứng ra sao sau vài buổi. Để ra quyết định cuối cùng, hãy hỏi ý kiến bạn bè bằng một lượt bình chọn và mang file PDF đến cho thợ xăm – bản mô phỏng là điểm khởi đầu tốt, nhưng họ mới là người hiểu rõ nhất về mực và kỹ thuật.

11Điều duy nhất cần ghi nhớ

Nếu chỉ nhớ một điều: màu đen giữ hình dáng, màu sắc mang lại cảm xúc – và màu sắc cần được bảo vệ nhiều nhất. Với đường viền đậm, độ tương phản tốt và chống nắng đều đặn, một hình xăm màu cũng có thể đẹp suốt hàng chục năm.

Màu đen không “nhàm chán”, và màu sắc cũng không “chóng tàn” – cả hai đều có thể là lựa chọn hoàn hảo nếu bạn biết điều gì sẽ đến. Hãy nhìn thiết kế của mình từ góc độ 30 năm sau, trao đổi với thợ xăm, và chọn thứ bạn vẫn yêu thích rất lâu sau khi các xu hướng hôm nay đã qua.