Doet een tatoeage pijn? Een pijnkaart voor elk deel van het lichaam

01Waarom doet het op sommige plekken meer pijn?

De naalden van een tattoomachine prikken duizenden keren per minuut door de bovenste huidlagen om de dermis te bereiken, waar de inkt blijft zitten. Hoe onaangenaam dat is, hangt vooral van drie dingen af:

• Hoeveel vlees er tussen huid en bot zit. Waar het bot vlak onder de huid ligt – ribben, borstbeen, ruggengraat, enkels, knieschijven – dreunt de trilling van de naald bijna door het bot heen. Veel mensen vinden dat het onaangenaamste gevoel van allemaal.
• Hoe dun de huid is. Dunne, gevoelige huid – de binnenkant van de arm, de oksel, de knieholte – is gevoeliger dan de dikke huid van het bovenbeen of de rug.
• Hoeveel zenuwuiteinden er zijn. Handen, vingers, voeten, het gezicht en de lippen zitten vol zenuwuiteinden, dus daar voel je elke haal van de naald sterker.

De pijnkaart is dus geen geheim: als je op de plek drukt die je in gedachten hebt en bijna meteen bot voelt, of de huid is heel dun en zacht, reken dan op een sterker gevoel.

02Pijnkaart: de minst pijnlijke plekken

Plan je je eerste tatoeage, of heb je gewoon een lage pijngrens? Begin dan met deze plekken. De meeste mensen geven ze een 1–4 op een schaal van tien.

• Buitenkant van de bovenarm en de schouder: dikke huid, veel spieren, weinig zenuwuiteinden. Het is geen toeval dat dit de klassieke plek voor een “eerste tatoeage” is.
• Buiten- en voorkant van het bovenbeen: een groot, vlezig gebied waar zelfs grotere ontwerpen prima te doen zijn. De binnenkant van het bovenbeen is gevoeliger.
• Kuit: een gespierd, goed gevuld gebied. Richting het scheenbeen wordt het gevoel echter snel sterker.
• Buitenkant van de onderarm: de meeste mensen vinden het verrassend makkelijk. De binnenkant van de onderarm is een tikje gevoeliger, en bij de elleboog flink gevoeliger.
• Bovenrug en schouderblad: goed te doen op het vlezige deel van de schouderbladen, sterker richting de ruggengraat en de benige rand van het schouderblad.
• Billen: hier komen weinig tatoeages, maar qua pijn is het een van de zachtste plekken.

03Matig pijnlijke plekken

Op deze plekken is het ongemak merkbaar groter, maar de meeste mensen komen zonder problemen door een middelgroot ontwerp heen. Ze scoren meestal rond de 4–6 op de schaal.

• Binnenkant van de bovenarm: dunnere huid en veel zenuwen – merkbaar scherper dan de buitenkant.
• Het gespierde deel van de borst: te doen over de borstspier, sterker richting het sleutelbeen en het borstbeen.
• Binnenkant van het bovenbeen: gevoelige, dunne huid, maar wel gevuld – veel mensen vinden het onaangenamer dan verwacht.
• Achterkant van de hals en de nek: het deel dicht bij de ruggengraat en rond de haargrens is scherper.
• Buik: verschilt sterk van persoon tot persoon. Waar de huid strak is, is het makkelijker; waar hij losser is, is het lastiger om op te werken en vinden veel mensen het gevoeliger.

04De meest pijnlijke plekken

Over deze plekken gaan de meeste horrorverhalen. De meeste mensen geven ze een 7–10. Ze zijn niet onmogelijk – genoeg mensen kiezen ervoor – maar het loont om goed voorbereid te komen.

• Ribben en zij: dunne huid direct over bot, en het oppervlak beweegt bij elke ademhaling. Veel getatoeëerde mensen zeggen dat dit de zwaarste plek van allemaal is.
• Borstbeen en midden van de borst: bijna direct op het bot, en de trilling voel je door je hele borst.
• Ruggengraat: over de wervels loopt de trilling van de naald langs je rug.
• Oksel: een van de gevoeligste plekken, met veel zenuwuiteinden en lymfeklieren.
• Knie, knieholte en elleboog: lastig door het bot op de knieschijf en de punt van de elleboog, en de dunne, steeds bewegende huid in de plooien.
• Wreef, enkel en scheenbeen: bot onder de huid en nauwelijks vulling. De voet zit bovendien vol zenuwuiteinden.
• Hand en vingers: benig, rijk aan zenuwen, en de huid beweegt voortdurend.
• Hoofd, gezicht en lippen: bot vlak onder de huid en heel veel zenuwen. De binnenkant van de lip is extra gevoelig.

De meest pijnlijke plekken hebben één ding gemeen: weinig vlees tussen huid en bot, en veel zenuwen.

05Hoe voelt het eigenlijk?

Het woord “pijn” omvat veel verschillende gevoelens, en het gevoel blijft niet hetzelfde tijdens een tatoeage. De meeste mensen beschrijven het zo:

• Outlines (lijnwerk): een scherp, prikkend, krassend gevoel, alsof iemand een lijn trekt met een hete naald of een klein mesje. De meeste mensen vinden dit het scherpste deel.
• Schaduw en opvulling: een doffer, brandend, schurend gevoel, meer zoals een flinke schaafwond of zonnebrand. Minder scherp, maar na een tijdje vermoeiender, omdat de naald meerdere keren over dezelfde huid gaat.
• Over bot: een sterke trilling die je in het bot zelf lijkt te voelen. Niet per se scherper, maar veel mensen vinden het het onaangenaamst.

Ook tijd speelt mee. In de eerste minuten maakt het lichaam endorfines aan, die de pijn dempen – veel mensen zijn verrast hoe makkelijk het begin gaat. Na een uur of twee wordt de huid echter gevoeliger, wordt de plek rood en zwelt hij op, en voel je dezelfde beweging steeds sterker. Veel mensen hebben het over een “muur” waar ze ergens tussen het tweede en derde uur tegenaan lopen.

06Wat bepaalt nog meer hoeveel pijn het doet?

De plek is maar één factor. Hetzelfde ontwerp op dezelfde plek kan op twee verschillende dagen anders pijn doen – en veel daarvan heb je zelf in de hand.

• Slaap: een moe lichaam is gevoeliger voor pijn. Slaap goed de nacht voor de sessie.
• Eten en drinken: met een lege maag word je sneller duizelig of zakt je bloedsuiker in. Eet vooraf een goede maaltijd en neem water en iets zoets mee.
• Alcohol en een kater: alcohol dempt de pijn niet noemenswaardig, maar kan het bloed verdunnen, wat kan zorgen voor meer bloeden en een slechtere genezing. Vermijd het minstens een dag van tevoren.
• Stress en spanning: als je gespannen bent, spant je lichaam zich ook aan en voelt de pijn sterker. Daarom helpt het als je alles vooraf goed met je tatoeëerder hebt afgestemd.
• Lengte van de sessie: een stuk van een uur is een heel andere ervaring dan een van zes uur. Bij lange sessies komt de pijn meer van vermoeidheid en oplopende gevoeligheid.
• Stijl: veel opvulling, egaal zwart en intensief ingebrachte kleur duren langer en zijn vermoeiender dan een simpel lijnontwerp.
• De hand van de tatoeëerder: een ervaren tatoeëerder werkt gelijkmatig en niet dieper dan nodig. Dat doet niet alleen minder pijn, het geneest ook beter.
• Je cyclus: veel mensen merken dat ze gevoeliger zijn in de dagen voor en tijdens hun menstruatie. Plan de afspraak er zo mogelijk omheen.

07Zo maak je de sessie makkelijker

Pijn kun je niet helemaal wegnemen, maar je kunt veel doen om het behapbaar te houden. Dit zijn de stappen die het meeste verschil maken:

1. Kies formaat en plek slim. Voor een eerste tatoeage is een middelgroot ontwerp op een zachtere plek een veel betere ervaring dan een groot stuk op de ribben.
2. Rust, eet en drink. Een goede nachtrust, een stevige maaltijd een uur of twee van tevoren en veel water in de dagen ervoor. Het is het simpelste, en toch maakt het het meeste uit.
3. Vermijd alcohol en – zonder medisch advies – bloedverdunnende medicijnen. Gebruik je regelmatig medicijnen, vraag het dan vooraf aan je arts of apotheker, en stop nooit op eigen houtje met voorgeschreven medicatie.
4. Kleed je comfortabel. Kies kleding waarmee de plek makkelijk bereikbaar is en waarin je urenlang comfortabel kunt zitten of liggen.
5. Adem. Rustig, gelijkmatig ademen – vooral uitademen – helpt je lichaam te ontspannen. Als je je adem inhoudt, spant je lichaam zich aan en doet het meer pijn.
6. Vraag om een pauze als je die nodig hebt. Een goede tatoeëerder rekent daarop. Een paar minuten pauze, een slokje water en even strekken doen wonderen.
7. Leid jezelf af. Muziek, een podcast of een gesprek – vraag je tatoeëerder vooraf wat bij zijn of haar manier van werken past.
8. Verdeel grote stukken over meerdere sessies. Een groot rug- of ribbenstuk hoeft niet in één dag af. Meerdere kortere sessies zijn vaak minder slopend, en ook beter voor de huid.

Praat met je tatoeëerder

Probeer het niet heldhaftig in stilte te doorstaan. Als je duizelig of misselijk wordt of de pijn heel sterk is, zeg het dan. Je tatoeëerder ziet dit elke dag, en het is ook voor hem of haar veel beter om op tijd te kunnen reageren dan dat je ineens lijkbleek in de stoel zit. De meeste mensen zeggen achteraf dat het veel makkelijker was dan verwacht – de angst is vaak groter dan de pijn zelf.

08Wat gebeurt er daarna?

Na de sessie voelt de plek meestal als zonnebrand: gevoelig, warm, rood en een beetje gezwollen. Dat is het sterkst in de eerste 2–3 dagen en neemt daarna geleidelijk af. Tijdens de genezing volgen jeuk en vervellen – en juist dan mag je niet krabben.

Wordt de pijn na een paar dagen erger in plaats van beter, wordt de huid warmer en roder, is er pus of krijg je koorts? Wacht dan niet: ga naar een arts. Dit hoort niet bij een normale genezing.

09Pijn is niet alles: hoe de plek veroudert

Het is verleidelijk om alleen op pijn te beslissen, maar de plek bepaalt niet alleen hoe die paar uur aanvoelen – hij bepaalt ook hoe de tatoeage er over 10, 30 of 50 jaar uitziet. En die twee wijzen niet altijd dezelfde kant op.

• De ribben zijn pijnlijk, maar verouderen goed: ze zien zelden de zon en er is weinig wrijving.
• Vingers en handen doen pijn én vervagen snel: constant wassen, wrijving en dunne huid laten de inkt snel uitlopen.
• De voet en enkel zijn pijnlijk, en de wrijving van schoenen slijt ze ook sneller.
• De buitenkant van de bovenarm en de bovenrug zijn zacht, en op de lange termijn ook een van de beste keuzes.

Twijfel je tussen twee plekken? Weeg dan beide vragen af: welke kun je makkelijker aan, en welke blijft langer mooi? Met InkAge upload je een foto van de plek die je in gedachten hebt en zie je het ontwerp op je eigen huid over 10, 30 en 50 jaar – zodat je beslissing gaat over de komende decennia, niet alleen over de dag van de sessie.